Basisfotografie: de complete gids

Camera-instellingen: ISO, diafragma, sluitertijd

Elke foto is een balans tussen drie instellingen, samen de "belichtingsdriehoek" genoemd. Begrijp je deze drie, dan kun je met elke camera uit de weg met de automatische stand.

ISO

ISO bepaalt hoe gevoelig je camera is voor licht. Laag (ISO 100-400) voor een heldere dag, hoger (ISO 800-3200) als het donkerder wordt. Hogere ISO geeft meer korrel/ruis in de foto, dus kies het laagste ISO waarmee je nog een scherpe foto krijgt.

Diafragma

Het diafragma (f-getal, bijvoorbeeld f/1.8 of f/8) bepaalt hoeveel licht binnenkomt én hoe veel van je foto scherp is. Een laag f-getal (f/1.8) kán een wazige achtergrond geven, zoals je op veel Instagram-foto's ziet, maar dat gebeurt alleen als er ook echt afstand zit tussen je onderwerp en de achtergrond. Fotografeer je een landschap zonder iets vlak voor de lens, dan blijft een foto op f/1.8 gewoon van voor tot achter scherp: de wazige-achtergrond-look is dus een kwestie van afstand en compositie, niet van het f-getal alleen. Een hoog f-getal (f/8-f/11) geeft meer zekerheid dat alles scherp is, ook als er wél iets dichtbij in beeld staat.

Sluitertijd

De sluitertijd bepaalt hoelang de sensor licht binnenlaat. Kort (1/500 seconde of sneller) bevriest beweging, bijvoorbeeld bij sport of spelende kinderen. Lang (een halve seconde of langer, altijd met een statief) geeft juist beweging in beeld, zoals bij stromend water.

Compositie: hoe je een sterke foto opbouwt

Compositie is de manier waarop je je onderwerp in het beeld plaatst, en vaak belangrijker dan de camera zelf.

• Regel van derden: verdeel je beeld in een 3×3-raster en plaats je onderwerp op een van de snijpunten, in plaats van precies in het midden.
• Lijnen: gebruik paden, gevels of een grachtenrand om de blik van de kijker naar je onderwerp te leiden.
• Kader binnen het kader: fotografeer door een deuropening, boog of takken heen om diepte te creëren.
• Ruimte om te ademen: laat niet te weinig ruimte rond je onderwerp, tenzij je bewust voor een close-up kiest.

Licht: je belangrijkste gereedschap

Fotografie betekent letterlijk "tekenen met licht". Waar het licht vandaan komt, bepaalt meer over je foto dan welke instelling dan ook.

• Het gouden uur: het eerste en laatste uur van daglicht geeft zacht, warm licht, favoriet bij vrijwel elke fotograaf.
• Bewolkte dag: de wolken werken als een enorme softbox, ideaal voor portretten zonder harde schaduwen.
• Tegenlicht: fotografeer met de lichtbron achter je onderwerp voor een sfeervolle rand van licht of een silhouet.
• Felle middagzon: lastig door harde schaduwen; zoek dan schaduw op of gebruik een gebouw als reflector.
• Flitsen bij fel zonlicht: voelt tegenintuïtief, maar juist op een zonnige dag flitsen professionals vaak. Felle zon geeft harde schaduwen onder ogen en neus; een flits op lage kracht vult die schaduw subtiel op zonder dat de foto geflitst oogt. Zo hou je detail in het gezicht én in een felle lucht op de achtergrond.

Flitsen gaat in de praktijk sneller dan het in theorie klinkt: in de basiscursus fotografie leer ik je de basis van invulflitsen, zodat je het zelf onder de knie krijgt.

Welke fotografie past bij jou?

Zodra de basis zit, wordt het interessant om te verdiepen in een richting die bij je past:

• Portretfotografie, mensen laten zien wie ze zijn.
• Reportagefotografie, het moment vastleggen zoals het gebeurt.
• Productfotografie, precisie en licht in dienst van een product.
• Interieurfotografie, ruimte en licht in balans.